Πρώτη τσέχικη βιογραφία του Μίλαν Κούντερα: Άλλη μια δημόσια επίπληξη στην ίδια του την πατρίδα;

Πρώτη τσέχικη βιογραφία του Μίλαν Κούντερα: Άλλη μια δημόσια επίπληξη στην ίδια του την πατρίδα;

Το βιβλίο "δέρνει" τον Κούντερα, αλλά δε λύνει τη διαμάχη.

Στα 91 του χρόνια, ο Τσεχο-Γάλλος συγγραφέας Μίλαν Κούντερα απολαμβάνει τη λατρεία εκατομμυρίων αναγνωστών σε όλο τον πλανήτη. Στη Τσεχία, όμως, ο συγγραφέας κυρίως παραβλέπεται, συχνά κατηγορούμενος ότι περιφρονεί την πατρίδα του κι ότι έχει συνεργαστεί με την Κρατική Ασφάλεια τον καιρό του κομουνιστικού καθεστώτος. Η πρώτη του και μη εξουσιοδοτημένη τσέχικη βιογραφία κυκλοφόρησε στα τσέχικα στα τέλη Ιουνίου, ανοίγοντας και πάλι έναν εθνικό διάλογο για την αμφιλεγόμενη προσωπικότητά του.

Ο μύθος του Μίλαν Κούντερα

Πορτρέτο του Μίλαν Κούντερα. Φωτογραφία: Elisa Cabot, άδεια CC BY-SA 3.0

Ο Μίλαν Κούντερα περιγράφεται συχνά ως ο κατ’ εξοχήν Κεντρικοευρωπαίος συγγραφέας του 20ού αιώνα. Μεγάλωσε στην Τσεχοσλοβακία, βίωσε τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, εντάχθηκε στο Κομουνιστικό Κόμμα, σπούδασε λογοτεχνία και κινηματογράφο, υιοθέτησε κομουνιστική ιδεολογία, αλλά αργότερα απογοητεύτηκε και τελικά κατέφυγε στη Γαλλία, χώρα της οποίας έγινε πολίτης το 1981.

Τα έργα του περιλαμβάνουν 10 μυθιστορήματα, μια συλλογή από διηγήματα, τέσσερα θεατρικά έργα και πολλά δοκίμια, καθώς και ποίηση. Ενώ άρχισε να γράφει στα τσέχικα, σταδιακά υιοθέτησε τα γαλλικά στην εξορία του και πλέον ο ίδιος θεωρεί εαυτόν Γάλλος συγγραφέας.

Η άνοδος του Κούντερα στη Δύση ήταν λαμπρή: σε ένα τεύχος Literary Review του 1985, η μυθιστοριογράφος και λογοτεχνική κριτικός Olga Carlisle δεν δίστασε να γράψει:

Στη δεκαετία του '80, ο Μίλαν Κούντερα έχει κάνει για τη γενέτειρά του, Τσεχοσλοβακία, ό,τι κατόρθωσε ο Γκάμπριελ Γκαρσία Μάρκεζ για τη Λατινική Αμερική τη δεκαετία του '60 και ο Σολζενίτσιν για τη Ρωσία τη δεκαετία του '70. Έφερε την Ανατολική Ευρώπη υπό το βλέμμα του δυτικού αναγνωστικού κοινού και το έκανε με σκέψεις, που είναι καθολικές στη μορφή τους.

Ένα από τα πιο γνωστά του μυθιστορήματα, “Η αβάσταχτη ελαφρότητα του είναι” (Nesnesitelná lehkost bytí), μιλά για έναν γυναικά και τις πολλές ερωτικές του ιστορίες και αποτελεί μια περισυλλογή για τις σχέσεις και τον ερωτισμό. Αναφέρει επίσης και την εισβολή σοβιετικών στρατευμάτων στην Τσεχοσλοβακία το 1968, μετά από την οποία ο Κούντερα εγκατέλειψε τη χώρα του ζητώντας άσυλο στη Γαλλία το 1975.

Το βιβλίο έγινε ταινία το 1988 από τον Αμερικανό σκηνοθέτη Φίλιπ Κάουφμαν, εκτοξεύοντας την παγκόσμια φήμη του Κούντερα.

Ο Κούντερα κατόρθωσε να έχει παγκόσμιο κοινό μέσω αμέτρητων μεταφράσεων σε πάνω από 40 γλώσσες και αναφέρεται από πολλούς επιτυχημένους συγγραφείς ως έμπνευση για το έργο τους. Έχει επίσης πολλές φορές αποτελέσει υποψήφιος για το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας.

Υπάρχει όμως μια χώρα, όπου ο Μίλαν Κούντερα δεν αναγνωρίζεται καν ως εξέχουσα λογοτεχνική προσωπικότητα: η Τσεχία.

Κανείς δεν είναι προφήτης στην ίδια του τη χώρα

Από τη στιγμή που ξεκίνησε να γράφει στα γαλλικά το 1975, ο Κούντερα αποστασιοποιήθηκε από την Τσεχοσλοβακία. Και ενώ οι περισσότεροι εξόριστοι Τσέχοι συγγραφείς επέστρεψαν, τουλάχιστον έστω για απλή επίσκεψη, όταν έπεσε το κομουνιστικό καθεστώς το 1989, ο Κούντερα περίμενε ως το 1996 για να επισκεφθεί τη χώρα.

Από τότε πάντοτε επισκεπτόταν τη χώρα ινκόγκνιτο και είναι γνωστό ότι αρνείται συνεντεύξεις στα ΜΜΕ. Επίσης έχει εμποδίσει ή καθυστερήσει την κυκλοφορία των βιβλίων του στην τσέχικη γλώσσα. Το διάσημο μυθιστόρημά του “Η ζωή είναι αλλού” δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στα τσέχικα το 2016, 43 χρόνια αφότου πρωτοκυκλοφόρησε στη Γαλλία.

Ο Jean-Dominique Birerre, συγγραφέας της πρώτης του βιογραφίας στα γαλλικά, που κυκλοφόρησε το 2019, εξηγεί σε μια συνέντευξη στο Czech Radio Prague International τον Μάιο του 2019 πώς βλέπουν οι περισσότεροι Τσέχοι τον Κούντερα:

Είμαι της εντύπωσης ότι ορισμένοι Τσέχοι, μεταξύ των οποίων και διανοούμενοι, τον κατηγορούν πρώτα απ’ όλα για το κομουνιστικό του παρελθόν και, δεύτερον, για την παντελή του αορατότητα ακόμα και μετά τη Βελούδινη Επανάσταση: ότι δεν έλαβε μέρος πουθενά….ενώ θα μπορούσε να αποτελεί σημαντική προσωπικότητα στη χώρα του.

Οι δηλώσεις και η στάση του Κούντερα έχουν ενισχύσει το στερεότυπο, που μοιράζονται πολλοί στην Τσεχία, ότι οι εξόριστοι “έπεσαν στα μαλακά”, καθώς δε χρειάστηκε να υπομείνουν χρόνια λογοκρισίας, έλλειψης βασικών αγαθών και ταξιδιωτικών απαγορεύσεων υπό τον κομουνισμό.

Όμως, το μεγάλο πλήγμα για την εικόνα του Κούντερα στην Τσεχία ήρθε τον Νοέμβριο του 2008, όταν το σημαντικότερο εβδομαδιαίο ειδησεογραφικό περιοδικό, το Respekt, παρουσίασε ένα μάλλον εντυπωσιακό, αλλά καλά στηριγμένο άρθρο, από άποψη έρευνας, που ανέφερε ότι είχε αποδείξεις για τη συνεργασία του Κούντερα με την Τσεχοσλοβακική Κρατική Ασφάλεια, υποδεικνύοντας επικριτές του καθεστώτος.

Οι ειδήσεις δημιούργησαν διεθνές σκάνδαλο, με αρκετούς Νομπελίστες να καταγγέλλουν το άρθρο ως εκστρατεία μίσους εναντίον του Κούντερα, ο οποίος αρνήθηκε τις κατηγορίες, αλλά αρνήθηκε και να παράσχει εξηγήσεις και επέλεξε να μην ασκήσει μήνυση στο περιοδικό.

Πηγή: https://el.globalvoices.org/2020/07/56140

 

Προσθήκη σχολίου

Παρακαλείστε να είστε κόσμιοι και να σέβεστε τους συνομιλητές σας. Σιγουρευτείτε πως έχετε εισάγει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες με το σύμβολο (*).

Σήμα πιστοποίησης του Μητρώου των Διαδικτυακών Μέσων Ενημέρωσης